अकोला जिल्ह्यातील मूर्तीजापूर तालुक्यात असलेल्या माना (Mana) या ऐतिहासिक गावातील श्री रामकृष्ण मंदिर आणि तेथील विशेष कृष्ण मूर्ती अत्यंत प्रसिद्ध आहेत. या क्षेत्राबद्दलची महत्त्वाची आणि रंजक माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
​१. माना गावचा इतिहास आणि आख्यायिका
​प्राचीन पार्श्वभूमी: लोकआख्यायिकेनुसार, राजा बब्रूवाहन याने वसवलेले 'माणिपूर' म्हणजेच आजचे 'माना' गाव होय. हे गाव उमा नदीच्या तीरावर वसलेले आहे.
​महान संतांचे पाय: या ऐतिहासिक गावाला राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज, संत गाडगेबाबा, संत पाचलेगावकर आणि शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे यांसारख्या थोर व्यक्तिमत्त्वांनी भेटी दिल्या आहेत.
​२. श्रीकृष्ण आणि श्रीराम मूर्तींचे अनोखे वैशिष्ट्य
​मुकुटांऐवजी फेटा: या मंदिराचे सर्वात मोठे आणि आगळेवेगळे वैशिष्ट्य म्हणजे येथील श्रीकृष्ण आणि श्रीराम यांच्या मूर्तींवर पारंपरिक मुकुटांऐवजी पारंपरिक पगडी परिधान कारण्यात आलेले आहेत. अशा प्रकारची पगडी घातलेली रूपे खूप दुर्मिळ मानली जातात.
​कोरीव काम: काळ्या पाषाणातील या मूर्तींवर अत्यंत सुंदर आणि बारीक कोरीवकाम पाहायला मिळते. १९३५ च्या सुमारास येथील गढीजवळ प्रभू रामचंद्रांची मूर्ती सापडली होती, अशी माहिती मिळते.
३. ​मूर्तींचा शोध आणि इतिहास
​या मंदिरात असलेल्या मुख्य मूर्ती जमिनीतून उत्खननादरम्यान वेगवेगळ्या काळात सापडलेल्या आहेत:
​श्रीराम मूर्ती (१९३५): गावातील एका जुन्या गढीवजा किल्ल्याजवळ ३ जुलै १९३५ रोजी प्रभू रामचंद्रांची अत्यंत देखणी मूर्ती सापडली.
​श्रीकृष्ण मूर्ती (१९५१): ८ मे १९५१ रोजी गावातील एका शेतकऱ्याला शेत नांगरताना ही विलोभनीय श्रीकृष्णाची मूर्ती सापडली.
​४. मंदिराची रचना आणि इतर देवस्थाने
​गावाच्या मध्यवर्ती भागात सर्वबाजूंनी तटबंदी असलेले हे मंदिर वसलेले आहे. ​मंदिराच्या मुख्य गर्भगृहात श्रीकृष्ण मूर्तीसोबतच डावीकडे संगमरवरी वज्रपीठावर श्रीरामाची मूर्ती आहे. ​याच परिसरात डावीकडे अखंड काळ्या पाषाणातील विष्णूची भव्य मूर्ती आहे, ज्यांच्या हातात शंख, चक्र आणि गदा कोरलेली आहे. याशिवाय संत गजानन महाराज, गणेशजी आणि संत ज्ञानेश्वर-तुकाराम महाराजांच्या पादुका येथे आहेत.
​५. साजरे केले जाणारे उत्सव
​मंदिरात दररोज काकडआरती, हरिपाठ आणि आरतीचे नियम पाळले जातात. ​रामनवमी आणि गोकुळाष्टमी (कृष्णजन्माष्टमी) हे येथील मुख्य उत्सव आहेत. रामनवमीच्या निमित्ताने येथे ७ दिवसांचा भव्य भागवत सप्ताह आयोजित केला जातो, ज्यासाठी विदर्भातून अनेक भाविक येतात.
६. माना गावचे पुरातत्वीय महत्त्व
​प्राचीन अवशेष: माना हे गाव केवळ या मंदिरापुरते मर्यादित नसून, पुरातत्व विभागाच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचे आहे. येथे अनेक प्राचीन विहिरी, बारव (पायऱ्यांच्या विहिरी) आणि जुन्या काळातील गढीचे अवशेष पाहायला मिळतात.
​सांस्कृतिक वारसा: इतिहासकारांच्या मते, हे गाव प्राचीन व्यापारी मार्गावर असल्याने या भागाला पूर्वी मोठी व्यापारी आणि सांस्कृतिक प्रतिष्ठा होती.
विशेष नोंद: ऐतिहासिक दृष्ट्या हे गाव अत्यंत समृद्ध असून, काही काळापूर्वी येथे उत्खनन करताना २२ वे जैन तीर्थंकर भगवान नेमिनाथ यांची देखील एक प्राचीन मूर्ती सापडली आहे.
​७. भौगोलिक स्थान आणि कसे पोहोचावे?
​रेल्वे मार्ग: माना हे स्वतः एक रेल्वे स्टेशन आहे, जे हावडा-नागपूर-मुंबई मुख्य रेल्वे मार्गावर (बडनेरा ते भुसावळ दरम्यान) येते. अनेक पॅसेंजर आणि मेमू ट्रेन्स येथे थांबतात.
​रस्ता मार्ग: हे गाव अकोला-अमरावती राष्ट्रीय महामार्गापासून (NH-53) अगदी जवळ आहे.
​अकोल्यापासून अंतर: साधारण ३० ते ३५ किमी.
​मूर्तीजापूरपासून अंतर: साधारण १५ किमी.
​जवळचे विमानतळ: नागपूर (साधारण २२० किमी) किंवा अमरावती (बेलोरा विमानतळ).